Cách nay hơn 10 năm, khi lần đầu tiên tham khảo quyển "Cơ sở vật lí" của nhóm tác giả David Halliday, tôi thật sự ấn tượng trước bức ảnh minh họa chụp một người phụ nữ với mái tóc dựng đứng, kèm theo lời chú thích của tác giả rằng nhân vật này đang đứng trong một vùng không gian có điện trường mạnh, nơi sắp xảy ra tia sét. Người phụ nữ ấy đã may mắn thoát chết, và tác giả Halliday khuyên độc giả rằng hễ khi nào bạn có cảm giác 'rợn tóc gáy' kiểu như thế thì tốt hơn hết là bạn hãy tránh xa chỗ bạn đang đứng, hoặc tìm lấy một nơi trú ẩn an toàn.

Hiện tượng vật lí 'tóc chôm chôm' này hẳn không xa lạ gì với mọi người. Hẳn nhiều người đã từng có cảm giác 'rờn rợn' như thế khi áp sát gương mặt hoặc cánh tay vào màn hình ti vi, màn hình máy tính (loại màn hình CRT). Cơ sở vật lí ở đây khá đơn giản, lời giải thích có lẽ để dành lại cho quý độc giả.

Ngày nay, với những người say mê vật lí học, thì đây là một trong những trò chơi đầy thú vị (và có chút mạo hiểm). Với một thiết bị gọi tên là máy phát Van de Graaf, người ta có thể tạo ra những điện thế rất cao. Và chỉ cần cách điện cơ thể bạn với phần còn lại của phòng thí nghiệm, bạn dễ dàng trở thành một ảo thuật gia tài năng và 'đầy quyền lực'.

Dưới đây là chùm ảnh 'thời trang tóc' vật lí được thực hiện với sự hỗ trợ của máy phát Van de Graff.

Trò chơi này có thể biểu diễn ngay trong lớp học.

Máy phát Van de Graaff

Nguyên lí hoạt động của máy phát Van de Graaf: (1) quả cầu kim loại rỗng;(2) điện cực trên; (3) trục lăn phía trên (bằng kim loại); (4) phía dây cuaroa tích điện dương (5) phía dây cuaroa đối diện tích điện âm; (6) trục lăn phía dưới (trong thí dụ là nhựa acrylic); (7) điện cực dưới (nối đất); (8) quả cầu tích điện âm, dùng để phóng điện cho quả cầu chính; (9) tia lửa điện sinh ra do sự chênh lệch điện thế.